Gidsen
London Dry, Plymouth, Old Tom, jenever: gin-stijlen uitgelegd
Een naslaggids over de belangrijkste historische gin-stijlen. Wat London Dry van Plymouth onderscheidt, wat Old Tom werkelijk is, en waar jenever past.
De meeste artikelen over gin-stijlen lezen als woordenlijstjes. Dit artikel is bedoeld om nuttig te zijn: wat elke stijl werkelijk is, wat de verschillen betekenen voor wat er in het glas zit, en welke stijl bij welke drank past.
De vijf stijlen die het kennen waard zijn
Gin is een jeneverbesdrank. Voorbij die ene eis bevat de categorie werkelijk verschillende substijlen met andere productiemethoden, smaakprofielen en historische oorsprong. Vijf doen ertoe:
- London Dry - de dominante moderne stijl
- Plymouth - geografisch beschermd, apart van London Dry
- Old Tom - de licht gezoete stijl, historisch en nieuw leven ingeblazen
- Jenever - de gemoute Nederlandse voorouder van gin
- Hedendaags (soms New Western of New Wave genoemd) - de herontdekking uit het late twintigste-eeuwse tijdperk
Elk wordt hieronder beschreven met de productietechniek, het resulterende profiel en de dranken waar elk bij past.
London Dry
De juridische definitie onder EU-regelgeving is precies: London Dry moet worden gedistilleerd uit agrarische ethanol van ten minste 96% alcohol, opnieuw gedistilleerd met natuurlijke botanicals in traditionele pot stills, zonder aroma’s of kleurstoffen toegevoegd na de distillatie, en met een minimale bottelsterkte van 37,5% alcohol. Een maximum van 0,1 gram suiker per liter is toegestaan, wat feitelijk niets is. Het woord “London” in de naam heeft geen geografische betekenis - elke distilleerderij waar ook ter wereld mag London Dry produceren als ze aan de technische norm voldoet.
In de praktijk wordt London Dry bepaald door wat niet is toegestaan: geen zoeting na de distillatie, geen toegevoegd aroma, geen kleur. De smaak moet uit de herdistillatie zelf komen. Dit dwingt de distilleerder alles in de still te stoppen en een schone, droge, jeneverbesgedreven drank te produceren.
Het profiel is doorgaans droog, jeneverbesgeleid, met citrus en koriander als de meest voorkomende ondersteunende botanicals. Tanqueray, Beefeater, Bombay Sapphire, Sipsmith en de meeste andere grote moderne gins zijn London Dry.
Wanneer je ernaar grijpt: klassieke gin-cocktails (Martini, Negroni, Gimlet), waar je wilt dat de gin een schoon, herkenbaar gin-signaal geeft zonder zoetheid of afleidende tonen. De standaardgin voor de meeste contexten.
Plymouth
Plymouth Gin is een eigen juridische categorie, beschermd door een geografische aanduiding: alleen gin gedistilleerd in de Black Friars Distillery in Plymouth, Engeland, mag de naam gebruiken. De productie is sinds 1793 ononderbroken op dezelfde plek, wat het een van de oudste nog werkende gin-distilleerderijen maakt.
De stijl verschilt op een paar specifieke manieren van London Dry: hij gebruikt geen bittere botanicals (geen iriswortel, geen engelwortel in de dominante verhouding), bevat een iets hoger aandeel zoete wortels en wordt gebotteld op 41,2% alcohol in plaats van de gebruikelijke 40%. Het resultaat is een zachtere, iets aardsere gin dan een klassieke London Dry, met de jeneverbes in een rondere context.
Het smaakprofiel is zachte jeneverbes met een merkbare aardsheid van de wortels, lichte citrus en een gladde afdronk die hem onderscheidt van de meer strenge London Drys. Plymouth Navy Strength (57%) is de sterkere expressie.
Wanneer je ernaar grijpt: Martini-drinkers die traditionele London Dry te streng vinden, prefereren vaak Plymouth. Hij maakt ook een vergevingsgezindere Negroni dan jeneverbeszware London Drys. Het historische thuis van de gin-gimlet, waar Plymouths lichte zoetheid de limoencordial balanceert.
Old Tom
Old Tom is de historische brug tussen jenever en London Dry. Populair in het 18e- en 19e-eeuwse Engeland, was het een licht gezoete gin (de zoeting oorspronkelijk toegevoegd om het ruwe karakter van slecht gedistilleerde drank te maskeren; later behouden als stilistische voorkeur). De oorsprong van de naam is betwist - sommigen schrijven hem toe aan een kroegbord met een zwarte kat, anderen aan een specifieke kroegbaas of distilleerder genaamd Old Thomas.
De stijl verdween bijna in de 20e eeuw toen London Dry ging domineren, maar werd rond 2007 nieuw leven ingeblazen toen cocktailhistorici en craft-distilleerders geïnteresseerd raakten in cocktailrecepten van voor de Drooglegging die specifiek om Old Tom vroegen.
De productie varieert per distilleerder. Sommige Old Toms worden gezoet met rietsuiker; andere zijn botanisch rijker, met zoetere kruiden en specerijen in het recept; sommige rusten op vat voor extra rondheid. Moderne voorbeelden zijn Hayman’s Old Tom, Ransom Old Tom (gevatrijpt) en Jensen’s Old Tom.
De smaak is ronder en zoeter dan London Dry, met de jeneverbes zachter en de ondersteunende botanicals prominenter. Het suikergehalte varieert sterk maar is altijd merkbaar.
Wanneer je ernaar grijpt: klassieke cocktails die specifiek om Old Tom vragen, met name de Tom Collins (oorspronkelijk een Old Tom-drank, geen London Dry zoals hij nu vaak wordt gemaakt) en de Martinez (een voorloper van de Martini met vermout rood, maraschino en Old Tom). De Improved Gin Cocktail. Hot toddy’s en andere warme gin-dranken. Minder geschikt voor droge klassiekers, waar de zoetheid de balans verstoort.
Jenever
Jenever (soms gespeld als genever) is de Nederlandse en Belgische voorouder van gin, en hij smaakt heel anders dan alles wat de meeste gin-drinkers als gin zouden herkennen. Waar moderne gin wordt gedistilleerd uit een neutrale graanspiritus en daarna op smaak gebracht met botanicals, begint jenever met een gemoute graanbasis (vergelijkbaar met de beslag van whisky) die daarna opnieuw wordt gedistilleerd met jeneverbes en andere botanicals.
Het resultaat is een drank die moutig en zacht is, met de jeneverbes als een toon tussen vele in plaats van het leidende karakter. Oude jenever (“oude” in het Nederlands) is de traditionele gemoute stijl; jonge jenever (“jonge”) is lichter, met meer neutrale spiritus in de blend en minder van de gemoute basis.
De moderne productie is geconcentreerd in Nederland en België, waarbij de term jenever zelf is beschermd onder een EU geografische aanduiding. Bols, Boomsma en Diep 9 zijn de merken die internationaal het waarschijnlijkst verkrijgbaar zijn.
Het smaakprofiel is werkelijk apart: moutige zoetheid, zachte jeneverbes, soms een lichte rokerigheid van het gemoute graan. Oude jenever staat dichter bij een lichte whisky dan bij een moderne gin.
Wanneer je ernaar grijpt: traditionele Nederlandse en Belgische drinkcultuur (kopstootje - een klein glas jenever met een bier als chaser), klassieke cocktails die er specifiek om vragen (Holland Gin Fizz, Improved Holland Gin Cocktail) en nieuwsgierigheid. Hij vervangt London Dry niet goed in moderne gin-cocktails - het moutige karakter verstoort de balans van dranken die ontworpen zijn rond droge, jeneverbesgedreven dranken.
Hedendaags (New Western)
Hedendaagse gin is de breedste categorie en de moeilijkst te definiëren. Het label beschrijft elke gin die niet in de klassieke stijlen past - doorgaans gins waar de jeneverbes op de achtergrond zit in plaats van te leiden, waar kenmerkende botanicals (komkommer, citrus, kruiden, exotische specerijen) het dominante karakter worden, en waar de productietechniek vapor-infusie of vacuümdistillatie kan gebruiken in plaats van traditionele pot still-herdistillatie.
Hendrick’s, gelanceerd in 1999 met komkommer en roos als handtekening, krijgt vaak de eer voor het starten van de hedendaagse beweging. The Botanist (met 22 met de hand gefoeragerde botanicals van de Hebriden), Hendrick’s-varianten, Monkey 47 (met 47 botanicals uit het Zwarte Woud), Gin Mare (met mediterrane kruiden), Roku (met zes Japanse botanicals) en Ki No Bi (met botanicals uit Kyoto) zijn allemaal hedendaagse gins.
De juridische definitie is los: zolang de drank wordt gedistilleerd met jeneverbes onder zijn botanicals, mag hij gin heten. Hedendaagse gins benutten deze speelruimte om dranken te produceren waar jeneverbes de derde of vierde prominentste smaak kan zijn in plaats van de eerste.
Het profiel varieert enorm per fles. Het verbindende kenmerk is dat de jeneverbes niet domineert; in plaats daarvan bepaalt een kenmerkende botanical of set botanicals het karakter van de gin.
Wanneer je ernaar grijpt: als je een gin wilt met een specifiek smaakverhaal (een komkommer-gin-tonic met Hendrick’s; een mediterraan-kruidige Negroni met Gin Mare; een Japanse citrusmartini met Ki No Bi). Minder geschikt voor klassieke cocktails waar het recept uitgaat van de leiding van jeneverbes; een hedendaagse gin in een traditionele Negroni levert vaak een onevenwichtige drank op, omdat de bittere Campari niets heeft om tegenin te gaan.
Hoe je over de stijlen denkt
Als je een kleine thuisbar opbouwt, is de praktische rangorde:
-
Een London Dry is essentieel. Hij doet de meeste cocktails en gin-tonics. Sipsmith, Tanqueray, Beefeater of Plymouth (technisch een andere stijl maar functioneel vergelijkbaar) zijn allemaal redelijke keuzes.
-
Een hedendaagse gin is de tweede fles, gekozen om zijn specifieke handtekening. Een komkommergin als je van komkommerdranken houdt, een mediterraan-kruidige gin als je met rozemarijn kookt, een Japanse gin als je iets onderscheidends wilt.
-
Een Old Tom is de derde fles, alleen als je klassieke cocktails uit het tijdperk voor de Drooglegging maakt. Nuttig voor Tom Collinses en Martinez-varianten; voor de rest ondergebruikt.
-
Een navy strength-gin is de vierde fles, alleen als je veel spiritusgedreven cocktails maakt (Negroni’s, Last Words, navy strength-martini’s). Zie de gids over navy strength voor meer.
-
Een jenever is de vijfde fles, alleen als je een specifieke interesse hebt in Nederlandse drinktradities of Holland Gin-cocktails van voor de Drooglegging. Anders overslaanbaar.
De meeste thuisbars hoeven niet verder te gaan dan de eerste twee. De stijlen bestaan met een reden, maar die reden is niet “je zou van elk een fles moeten bezitten”.
Getagd
Ook de moeite waard
Wat 'navy strength'-gin eigenlijk betekent
Navy strength-gin zit op 57% ABV om een specifieke historische reden, en dat verandert hoe de spiritus zich in cocktails gedraagt. Wat je moet weten voor je koopt.
Op vat gerijpte gin uitgelegd: wat er gebeurt als gin het vat ontmoet
Op vat gerijpte gin rust in vaten zoals whisky en krijgt kleur, warmte en kruidigheid. Wat het is, hoe het smaakt en hoe je deze groeiende stijl drinkt.
De beste budgetgins: uitstekende gin voor minder dan £20
De beste budgetgins bewijzen dat je geen fortuin hoeft uit te geven voor een uitstekende gin-tonic. Waar je op let onder £20, welke stijlen leveren en wat je overslaat.