Naar inhoud springen
Gincave

Cocktails

De Martini: wet, dry en de reverse die bijna verdween

De eenvoudigste cocktail ter wereld is de lastigste om te bespreken. Drie verhoudingen, wat elk met de drank doet, en waar bartenders het meest over twisten.

Door de redactie van Gincave · 9 min lezen
De Martini: wet, dry en de reverse die bijna verdween

De martini is het eenvoudigste drankje uit het cocktailrepertoire - gin, vermout, ijs, zeven, garneren - en waarschijnlijk het meest bediscussieerde. De discussie gaat niet over de vraag of hij goed is (dat is hij) of belangrijk (dat is hij), maar over de verhouding tussen de twee ingrediënten. De verkeerde verhouding levert een drankje op dat technisch een martini is maar niet als een martini smaakt. De juiste verhouding - die varieert naargelang je het vraagt en in welk jaar je het vraagt - levert een van de grote cocktails in welke traditie dan ook op. Dit is een gids voor de drie belangrijkste scholen en waarom de discussie ertoe doet.

Het basisformat

Een martini is gin en droge vermout, geroerd over ijs (sommigen zeggen geschud, zie hieronder), gezeefd in een gekoelde coupe of martiniglas, en gegarneerd met een citroentwist of een ontpitte olijf. De wodkamartini is een apart drankje met zijn eigen discussies - hier bespreken we de ginmartini, het origineel.

De ingrediënten doen ertoe:

  • De gin. Elke London Dry werkt. Tanqueray, Beefeater, Plymouth, Sipsmith, of Sipsmith VJOP voor spiritusgedreven versies. Hedendaagse gins (Hendrick’s, Roku, Gin Mare) kunnen werken maar leveren een ander karakter op. Een martini gemaakt met een jeneverbesgedreven gin smaakt klassiek; een martini gemaakt met een hedendaagse gin smaakt naar de gin die je koos.

  • De vermout. Droge vermout - Noilly Prat, Dolin Dry, Martini Extra Dry. Kwaliteit telt hier enorm, want vermout oxideert na opening. Een fles die twee maanden open heeft gestaan smaakt vlak en bitter in plaats van fris en kruidig. Koel na opening. Vervang elke 4-6 weken als je regelmatig martini’s maakt.

  • De garnituur. Citroentwist of olijf. Een citroentwist geeft een naar citrus geurende top aan het drankje. Een olijf geeft hartige diepte en een zilte toon. Beide zijn correct. Een “dirty martini” voegt olijfpekel toe - dat is een ander drankje, en een verdedigbaar als je het lekker vindt, maar niet wat de meeste bartenders met “een martini” bedoelen.

De drie scholen van verhouding

De wet martini (2:1 tot 3:1)

Het historische origineel. Het drankje zoals het in het begin van de twintigste eeuw zou zijn geserveerd. Twee tot drie delen gin op één deel vermout. Recept:

  • 60 ml gin
  • 20-30 ml droge vermout
  • Citroentwist of olijf

Dit is een drankje waarin de vermout werkelijk aanwezig is. Je proeft het kruidige, licht bittere, licht zoete karakter van de vermout naast de jeneverbes. Het drankje is in balans - de gin leidt maar domineert niet. Dit is wat cocktailhistorici als Harry Craddock, Jerry Thomas en het Savoy Cocktail Book als een martini documenteerden.

Als je vandaag in een serieuze cocktailbar “een martini, wet” bestelt, krijg je zoiets. Bestel je “een martini” zonder specificatie, dan vrijwel zeker niet - wat de historische verschuiving is.

De dry martini (5:1 tot 8:1)

De standaard uit het midden van de twintigste eeuw. Vijf tot acht delen gin op één deel vermout. Recept:

  • 60 ml gin
  • 8-12 ml droge vermout
  • Citroentwist of olijf

De vermout is aanwezig maar als accent in plaats van gelijkwaardige partner. Het drankje gaat vrijwel volledig over de gin, met de vermout die de scherpte verzacht en een kruidige fluistering toevoegt. Dit is wat de meeste Amerikaanse bars van de jaren vijftig tot en met de jaren negentig serveerden. Het is ook wat de meeste mensen vandaag bedoelen als ze zonder kwalificatie “martini” zeggen.

De dry martini ontstond deels door culturele drift richting sterkere drankjes (het naoorlogse Amerikaanse cocktailtijdperk), deels door de invloed van figuren als Winston Churchill (die naar verluidt de voorkeur gaf aan “slechts even naar de vermoutfles kijken” terwijl hij gin inschonk) en James Bond (die zijn wodkamartini beroemd “shaken, not stirred” wilde). Tegen de jaren zestig had “dry” “wet” effectief vervangen als de standaard.

De reverse martini (1:2 vermout op gin omgekeerd - meer vermout dan gin)

De variant die bijna verdween. Meer vermout dan gin. Recept:

  • 30 ml gin
  • 60-90 ml droge vermout
  • Citroentwist

Ja, meer vermout dan gin. De reverse martini werd verdedigd door figuren als Julia Child, die naar verluidt haar hele drinkende leven de voorkeur gaf aan dit format, en een kleine groep cocktailschrijvers die betogen dat de bijna-afwezigheid van vermout in de dry martini het punt van het drankje volledig mist.

Het pleidooi voor de reverse: een martini hoort een gebalanceerde cocktail te zijn met twee ingrediënten van ongeveer gelijk belang. De dry martini elimineert in wezen één ingrediënt, en laat koude gin met een garnituur over. De reverse gaat de andere kant op - houdt beide ingrediënten betekenisvol aanwezig, met de vermout die meer van het werk doet. Het resultaat is een drankje met een lager ABV, beter slurpbaar, dat je bij het eten kunt genieten.

Reverse martini’s kennen sinds het begin van de jaren 2010 een stille heropleving in cocktailbars. Ze passen bijzonder goed bij de aperitivocultuur - minder alcohol, eetvriendelijker, aromatischer. Ze smaken betekenisvol anders dan wet of dry martini’s: meer wijnachtig, kruidiger, minder spiritusgedreven.

Geroerd of geschud

De Bond-regel is volgens klassieke cocktailmaatstaven beroemd fout. Een ginmartini hoort geroerd te worden, niet geschud. De redenering:

Roeren met ijs levert een drankje op dat koud, goed verdund en visueel helder is. Het is de passende techniek voor drankjes die volledig uit spirits en vermout bestaan (geen citrussap, geen zoetmiddelen).

Schudden met ijs levert een drankje op dat kouder, meer verdund en licht troebel is door minuscule luchtbelletjes. Het is passend voor drankjes met sappen of siropen (die goed geïntegreerd moeten worden door het heftige schudden) maar niet voor pure spiritusdrankjes waar je helderheid wilt.

Een geschudde martini is niet verpest - hij is alleen iets meer verdund, iets troebeler en iets minder elegant dan de geroerde versie. De Bond-voorkeur is fictieve vrijheid, geen techniek. Echte bartenders roeren.

De temperatuurkwestie

Een goede martini hoort meedogenloos koud te zijn. Koud genoeg dat het glas beslagen is, de gin stroperig, en de eerste slok bijna brandt van de temperatuur alleen. Bereik dit via:

  1. Koel het glas voor. Zet je coupe of martiniglas 30 minuten voor het serveren in de vriezer. Beslag aan de buitenkant is het doel.

  2. Roer met flink wat ijs. Vul het mengglas minstens driekwart met ijsblokjes. Meer ijs = sneller een kouder drankje met minder verdunning.

  3. Roer lang genoeg. Ruwweg 30 seconden voor goede verdunning en temperatuur. Tel tot dertig. Haast je niet.

  4. Zeef meteen. Laat het gezeefde drankje niet staan opwarmen.

De temperatuur is deels waarom martini’s het best snel gedronken worden. Een martini die vijftien minuten op tafel heeft gestaan is een vlakke, warme gin-en-vermoutvloeistof - niet hetzelfde drankje als een vers gezeefde. Daarom betogen bartenders tegen het langzaam drinken van martini’s of over uitgebreide eetgangen: het drankje gaat sneller achteruit dan de meeste cocktails.

De garnituurkwestie

Citroentwist versus olijf is een echte keuze die het drankje verandert.

Citroentwist: Gebruik een dunschiller of scherp mes om een reep citroenschil te verwijderen, en vermijd het bittere witte merg. Houd de schil boven het glas en draai stevig - de citrusoliën sproeien op het oppervlak van het drankje en parfumeren de gin. Laat de schil er daarna in vallen of wrijf de glasrand ermee in. De citroentwist maakt de martini helderder en aromatischer.

Olijf: Eén enkele ontpitte groene olijf, idealiter een kleine Castelvetrano of Manzanilla. Vermijd gevulde olijven (de vulling lekt). Gebruik geen cocktailolijven uit een pot pekel - de pekel verandert het drankje. De olijf maakt de martini hartiger en iets eetbaarder van karakter.

Beide: Sommige bartenders serveren beide, vanuit de gedachte dat de drinker halverwege kan kiezen. Dit is een minderheidsvoorkeur maar verdedigbaar.

Ui: Een ingelegde cocktailui verandert de martini in een Gibson. Dit is een apart drankje met een eigen identiteit, niet echt een garnituurvariatie van de martini.

De juiste manier om er een te drinken

Bestel of maak een wet of dry martini afhankelijk van je voorkeur. Neem de eerste slok terwijl het drankje nog vriezerkoud is. Drink hem binnen tien tot vijftien minuten - eerder als het kan. Combineer met koud eten (olijven, oesters, gerookte vis, harde kaas, amandelen) in plaats van warm eten.

Als je nieuw bent met martini’s, begin dan met een wet martini (3:1) gemaakt met Plymouth of Tanqueray, gegarneerd met een citroentwist. Dit komt dichter bij hoe het drankje oorspronkelijk smaakte en geeft je het volle karakter van beide ingrediënten. Ga over naar een drogere verhouding als je besluit dat je de gin liever laat domineren.

Als je al jaren dry martini’s drinkt en ze eendimensionaal aanvoelen, probeer dan eens een wet of reverse martini. Je zou kunnen ontdekken dat je al die tijd een enigszins verarmde versie van het drankje hebt gedronken.

Het eerlijke oordeel

De martini is het meest polariserende eenvoudige drankje uit de cocktailgeschiedenis omdat het niet echt over ingrediënten gaat - het gaat over verhoudingen. Er bestaat geen “juiste” martini, maar er zijn martini’s die beter smaken en martini’s die slechter smaken. De jaren vijftig duwden het drankje naar steeds drogere verhoudingen tot de vermout in wezen verdween, en de meeste hedendaagse bars vallen nog altijd terug op die stijl. Maar zo hoeft het drankje niet te zijn, en er is een sterk historisch en gastronomisch argument om de vermout een echt onderdeel van de cocktail te houden.

Als je martini’s maar op één manier maakt, maak ze dan wet. Als je het drankje volledig wilt begrijpen, probeer dan alle drie de verhoudingen. De reverse martini in het bijzonder is werkelijk de moeite van het kennen waard - een heel ander drankje dan de populaire versie, en een betere keuze bij het eten. Geen van deze is fout. Kies wat je van je cocktail wilt.

✻

Ook de moeite waard