Wereld ESP
De Spaanse gin-tonictraditie: waarom Spaanse gin-tonics anders zijn gebouwd
De copa de balón, de uitbundige garnituren, de zwaardere schenk. Hoe de Spaanse aanpak van de gin-tonic wereldwijd invloedrijk werd.
De gin-tonic is een Brits drankje met een koloniaal oorsprongsverhaal, maar ergens rond 2008 hield het op een Brits drankje te zijn en werd het een Spaans. Spanje heruitvond het format - het glas, de schenk, het garnituur, het ritueel - en de rest van de wereld volgde. Vandaag maken de meeste serieuze bars buiten het VK hun gin-tonics in de Spaanse stijl. De traditionele Britse highball, met een partje limoen en ongeveer gelijke delen gin en tonic, is bijna volledig verdrongen. Dit is het verhaal van hoe dat gebeurde, en wat een Spaanse gin-tonic precies bepaalt.
Het format dat Spanje uitvond
Vier elementen scheiden een Spaanse “gin tonic” (let op het ontbrekende “and” - Spanjaarden laten het weg) van een traditionele Britse gin-tonic:
-
Het glas. Een copa de balón - een groot, gesteeld, bolvormig glas dat lijkt op een rodewijnglas. Vervangt de highball.
-
De schenk. Aanzienlijk meer gin (doorgaans 50-60 ml), minder tonic (150-200 ml). Een verhouding gin tot tonic dichter bij 1:3 dan het Britse 1:4 of 1:5.
-
Het garnituur. Meerdere botanicals - meestal 2-4 elementen gekozen om de specifieke gin aan te vullen. Vervangt het enkele partje citroen of limoen.
-
De temperatuur. Glaswerk voorgekoeld of gevuld met zeer koud grofijs. Het drankje hoort vanaf de eerste slok ijzig koud te zijn.
Elk van deze keuzes was een bewust antwoord op een waargenomen zwakte in het traditionele Britse format. Spaanse barmannen waren niet excentriek om de excentriciteit zelf - ze optimaliseerden voor smaakoverdracht.
De copa de balón
De bolvormige wijnglasvorm is niet decoratief. De brede kelk concentreert de aromatische verbindingen van de gin aan de rand, waar ze bij elke slok de neus van de drinker ontmoeten. Een highballglas daarentegen laat aroma’s los in de ruimte in plaats van in het glas. Bij een complexe hedendaagse gin is dit verschil aanzienlijk - je kunt de gin behoorlijk ruiken in een copa, en de ervaring van het drinken van de cocktail wordt wezenlijk anders.
De steel doet er ook toe. Hij houdt de hand van de drinker van de kelk af, wat de temperatuur behoudt. Een gin-tonic warmt snel op wanneer hij wordt vastgehouden; de copa laat je de steel vastpakken en geen warmte door het glas overdragen.
Spaanse bars gebruiken doorgaans copa’s in de 600-700 ml-range - naar internationale maatstaven vrij groot. Dat is niet omdat Spanjaarden meer drinken; het is omdat de grote kelk ruimte biedt voor flink wat ijs (grote blokken die traag smelten) en de aromatische verbindingen meer ruimte geeft om zich te ontwikkelen.
De schenk - en waarom die anders is
Een traditionele Britse gin-tonic gebruikt zo’n 25 ml gin in 150 ml tonic. Dat levert een lang, verfrissend drankje op van ruwweg 4-5% ABV. De gin is eerder een smaakmaker dan het dominante karakter.
Een Spaanse gin-tonic gebruikt 50-60 ml gin in 150-200 ml tonic. Het drankje wordt ruwweg 8-10% ABV - aanzienlijk sterker - en de gin is het hoofdkarakter in plaats van een ondersteunende noot. Spaanse barmannen verdedigen dit met het argument dat als je de gin niet proeft, je net zo goed gewoon tonic kunt drinken.
Het praktische gevolg: Spaanse gin-tonics zijn drankjes die je langzamer drinkt. Een Britse gin-tonic drink je in 10-15 minuten. Een Spaanse rekt uit tot 30-45 minuten als je hem als cocktail behandelt in plaats van als dorstlesser. Het tempo is bewust.
Dit hogere ginaandeel maakt de keuze van de gin ook belangrijker. Met 25 ml gin in een lange tonic produceren een gin van £20 en een van £45 vergelijkbare drankjes. Met 60 ml gin en een zorgvuldige tonicpairing is het verschil duidelijk. De Spaanse barcultuur beloont het uitgeven van geld aan de gin op een manier die de Britse gin-toniccultuur van oudsher niet deed.
De garnituurfilosofie
De meest zichtbare Spaanse innovatie. Een traditionele Britse gin-tonic gebruikt citroen of limoen - één citrus, soms een takje munt, nooit meer dan twee elementen in totaal. Een Spaanse gin-tonic gebruikt garnituren gekozen om te passen bij het botanische profiel van de specifieke gin, vaak drie of vier elementen:
- Bij een jeneverbes-voorwaartse London Dry: limoenschil, een jeneverbes, een enkele zwarte peperkorrel
- Bij een citrusvoorwaartse gin: grapefruitschil, citroenschil, een takje tijm
- Bij een florale hedendaagse gin: gedroogd rozenblaadje, een kardemompeul, een dun schijfje komkommer
- Bij een gin in mediterrane stijl (Gin Mare, enz.): een takje rozemarijn, een groene olijf, citroenschil
Het principe: het garnituur versterkt het bestaande karakter van de gin in plaats van het te bevechten. Een florale gin krijgt florale garnituren. Een kruidige gin krijgt kruidige garnituren. Een jeneverbes-voorwaartse gin krijgt jeneverbes-vriendelijke begeleiders.
Dit is ook waar de Spaanse gin-toniccultuur een visueel fenomeen werd. De uitbundige garnituren fotograferen goed, en de praktijk verspreidde zich internationaal deels via Instagram en foodblogs rond 2010-2014. Tegen 2015 was de gin-tonic met meerdere garnituren standaard in serieuze bars van Londen tot Tokio tot Sydney.
De steden - waar je Spaanse gin-tonics drinkt
De Spaanse gin-toniccultuur is geconcentreerd in specifieke steden, elk met zijn eigen traditie:
San Sebastián / Donostia, in Baskenland, is de onofficiële hoofdstad van de serieuze gin-toniccultuur. De pintxobar-traditie schiep een context waarin kleine, zorgvuldig bereide drankjes de norm waren, en gin-tonics pasten daar vanzelf in. Bars als La Cuchara de San Telmo, Bar Bergara en Bar Nestor zijn pintxobestemmingen; de gin-toniccultuur groeide ernaast.
Barcelona ontwikkelde zijn gin-toniccultuur parallel aan de renaissance van zijn cocktailbars in de jaren 2000. Bars als Dry Martini Barcelona (opgericht in 1978, sinds ongeveer 2005 gericht op gin-tonic) en Boadas Cocktails (de oudste cocktailbar van de stad, opgericht in 1933) vertegenwoordigen het hogere segment. De wijk Born heeft diverse bars die gespecialiseerd zijn in uitgebreide ginselecties.
Madrid heeft de grootste concentratie van gespecialiseerde gin-tonicbars, waaronder Salmon Guru, 1862 Dry Bar en Macera. De gincultuur van Madrid neigt naar het maximalisme - grotere ginselecties, uitbundiger garnituurtheater - dan de Baskische benadering.
Bilbao heeft een rustigere maar serieuze gin-tonicscene die verbonden is met zijn Baskische restaurantcultuur - met name bij Etxanobe, dat invloed had op hoe serieuze gastronomische restaurants de gin-tonic in de maaltijdbeleving integreerden.
Spaanse gin - de producentenkant
Spanje consumeert niet alleen gin-tonics; het produceert ook een opmerkelijk aandeel van de premiumgin ter wereld. De internationaal meest succesvolle ginmerken van het land zijn onder meer:
-
Gin Mare (Vilanova i la Geltrú, Catalonië) - de mediterrane kruidige gin die de Spaanse ambachtelijke gin wereldwijd definieerde. Rozemarijn, tijm, basilicum en arbequina-olijf behoren tot de signatuurbotanicals.
-
Nordés (Galicië) - gemaakt met Albariño-wijndruiven naast de ginbotanicals, wat een zachter, licht door druiven beïnvloed karakter oplevert.
-
Xoriguer (Maó, Menorca) - de enige gin met een Spaanse geografische aanduiding. Een traditionele jeneverbes-voorwaartse stijl die sinds de 18e eeuw onafgebroken geproduceerd wordt.
Spanje staat consequent in de top drie van landen qua ginconsumptie per hoofd van de bevolking wereldwijd, naast de Filipijnen en Slowakije. De gin-tonic is, in volume, een belangrijk Spaans drankje.
Hoe je thuis een gin-tonic in Spaanse stijl maakt
De minimumvereisten:
-
Een copa de balón of een groot rodewijnglas. Gesteeld, bolvormig, minstens 500 ml inhoud. Online verkrijgbaar voor £8-15 per stuk.
-
Een goede gin. De Spaanse gin-toniccultuur beloont betere gin. Een premium London Dry (Tanqueray No. Ten, Sipsmith VJOP, Plymouth) of een hedendaagse gin (Hendrick’s, The Botanist, Gin Mare) - alles in de £30-45-range werkt goed.
-
Een premium tonic. Fever-Tree Indian Tonic, 1724 Tonic of Schweppes Heritage. Niet de gewone Schweppes; niet het huismerk van de supermarkt. De tonic doet er meer toe dan de meeste Britse drinkers beseffen.
-
Grofijs. Grote blokken of een enkele grote bol. Gestampt ijs of kleine blokjes verdunnen te snel en warmen het drankje op.
-
Garnituren gekozen om bij de gin te passen - niet zomaar limoen. Citrusschillen (geen partjes, alleen schillen), kruidentakjes, gedroogde botanicals, peperkorrels, jeneverbessen.
De opbouw:
- Vul de copa met grote ijsblokken - echt vullen. Minimaal drie of vier grote blokken.
- Roer het ijs kort met een lepel. Het glas moet koud aanvoelen.
- Schenk de tonic over de achterkant van een lepel die je tegen het glas houdt, om belverlies te beperken. Schenk een volle 150-200 ml.
- Schenk de gin (50-60 ml) rechtstreeks in het glas.
- Voeg de garnituren met de hand toe. Pers citrusschillen (draai de schil boven het glas om de oliën vrij te maken) voordat je ze erin laat vallen.
- Roer heel kort met de barlepel - slechts een of twee keer. Te veel roeren doodt de koolzuur.
Het drankje hoort koud genoeg te zijn dat binnen enkele seconden condens op de buitenkant van het glas vormt.
Het eerlijke oordeel
De Spaanse gin-tonic is een interessanter drankje dan de Britse - aromatischer, meer spirit-forward, bewuster. Maar het is ook een langere verbintenis. Een Britse gin-tonic is een dorstlesser; een Spaanse gin-tonic is een cocktail met ceremonie. Voor doordeweeks drinken is het Britse format prima. Voor een bewust aperitief of een serieuze barervaring is de Spaanse aanpak beter.
De culturele verschuiving van het Britse naar het Spaanse format is een van de werkelijk positieve ontwikkelingen geweest in de internationale gincultuur van de afgelopen twintig jaar. Het drankje wordt nu serieuzer genomen, in meer landen, dan ooit tijdens gins eerste internationale golf. Spanje vond de gin-tonic niet uit, maar veranderde wel hoe de wereld erover denkt.
Wil je het Spaanse format echt proeven, dan is de makkelijkste weg een serieuze cocktailbar die gespecialiseerd is in gin - elke grote stad heeft er minstens één. De thuisversie is goed, maar de barversie, met goed glaswerk en professioneel garnituurwerk, is de canonieke ervaring. San Sebastián in het bijzonder beloont de moeite om er speciaal voor af te reizen.
Ook de moeite waard
Japanse gin: de nieuwe stijl en zijn botanicals van binnenuit
Japanse gin verbindt London Dry-techniek met yuzu, sansho-peper, shiso en sencha. Wat de stijl onderscheidt, de flessen die hem bepaalden en hoe je hem drinkt.
Singaporese gin: de ambachtelijke distilleerboom van de stadstaat
Singapore werd een onverwacht gincentrum, met distilleerderijen vol tropische Aziatische botanicals. De makers, de stijl en de flessen om te kennen.
Ierse gin: botanicals van de Atlantische kust
De Ierse ginscene is ontploft, gebouwd op inheemse botanicals en Atlantisch karakter. De distilleerderijen, de stijl en de Ierse flessen die de moeite waard zijn.