Cocktails FRA
De French 75: één cocktail, drie ontstaansverhalen
Gin, citroen, suiker en champagne - maar het recept én de oorsprong zijn betwist. Drie concurrerende claims op een van de grote cocktails.
De French 75 is een van de vier of vijf cocktails die iedereen die gin drinkt zou moeten kunnen maken. Gin, citroensap, suiker, champagne. Eenvoudige ingrediënten, geen speciaal gereedschap, geserveerd in een flûte. Het is ook een van de meest bediscussieerde dranken uit de cocktailgeschiedenis - de naam, de oorsprong, zelfs de hoofddrank zijn betwist. Drie verschillende verhalen claimen de ware oorsprong te zijn, twee verschillende recepten claimen authentiek te zijn, en de historische bronnen weigeren de kwestie te beslechten. Dit is een gids over wat we werkelijk weten, wat niet, en hoe je de drank hoe dan ook goed maakt.
De drank zelf
Het recept hierboven is de hedendaagse canonieke opbouw, die door de meeste serieuze bars wereldwijd wordt gebruikt. In de kern is het een gin sour, verlengd en opgetild met champagne.
De drank is droog, citrusgedreven en sterker dan hij smaakt. De champagne voegt bruis en een laag complexiteit toe, maar verdunt de drank niet veel - dit is in wezen een gin sour aangevuld met champagne. Een typische French 75 ligt rond de 12% alcohol, vergelijkbaar met een zware rode wijn, maar drinkt als een verfrissende mousserende drank. Daarom staat hij bekend om mensen te overvallen.
Ontstaansverhaal één - Harry’s New York Bar, Parijs, 1915
Het meest aangehaalde ontstaansverhaal plaatst de French 75 in Harry’s New York Bar in Parijs, bedacht door de Schotse barman Harry MacElhone tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het verhaal: een Amerikaanse soldaat met verlof vroeg MacElhone om iets dat zou slaan als het Franse 75mm-kanon (de Soixante-Quinze), het beroemdste geallieerde artilleriestuk van de oorlog. MacElhone voldeed door gin, citroen, suiker en champagne te combineren en noemde de drank een “75 Cocktail”.
Deze versie wordt gesteund door de eigen geschiedenis van Harry’s New York Bar en door verschillende cocktailhistorici uit het midden van de 20e eeuw. De bar bestaat nog in Parijs (5 Rue Daunou) en serveert de drank nog altijd als huiscocktail.
De problemen met dit verhaal: er is geen gelijktijdige documentatie uit 1915 die MacElhone daar plaatst. MacElhone diende tijdens een groot deel van WO I feitelijk bij de Royal Highlanders, niet achter de bar in Parijs. De bar die hij uiteindelijk kocht (en in 1923 Harry’s New York Bar noemde) stond er al sinds 1911, maar onder ander beheer. De claim dat MacElhone hem uitvond lijkt na de oorlog populair te zijn geworden, toen MacElhone de bar bezat en commercieel profiteerde van de associatie.
Ontstaansverhaal twee - Buck’s Club, Londen, rond 1915
De tweede claim plaatst de drank in Buck’s Club, een Londense besloten sociëteit, bedacht door oprichter kapitein Herbert Buckmaster rond dezelfde tijd als de veronderstelde Parijse oorsprong. Deze versie werd oorspronkelijk gemaakt met gin en champagne (geen citroen, geen suiker) en heette de “Buck’s Fizz Cocktail” of simpelweg “de 75”. Citroen en suiker werden later toegevoegd.
Dit verhaal heeft enige documentatie - de cocktailhistoricus David Wondrich heeft opgemerkt dat Buckmaster in de jaren twintig inderdaad een drank van gin en champagne in zijn club serveerde, en dat de eenvoudiger versie het verfijndere Parijse recept wellicht voorging. De drank werd deel van de Britse cocktailcultuur via Buck’s Club en de omringende high society van Londen.
De problemen met dit verhaal: de originele drank van Buck’s (alleen gin en champagne) is niet echt dezelfde cocktail als de French 75 die wij nu kennen. Hij staat dichter bij een Buck’s Fizz (een aparte drank - sinaasappelsap en champagne). De French 75 aan Buck’s Club toeschrijven vereist dat je aanvaardt dat het recept zich in een decennium aanzienlijk ontwikkelde, met citroen en suiker later toegevoegd, mogelijk via Parijse of Amerikaanse invloed.
Ontstaansverhaal drie - de cognacclaim
De derde en historisch meest onderbouwde claim: de originele French 75 werd gemaakt met cognac, niet met gin. De eerste geschreven documentatie van een cocktail genaamd “75” verschijnt in Robert Vermeires boek Cocktails: How to Mix Them uit 1922. Vermeires recept gebruikt cognac, citroensap, suiker en champagne - hetzelfde sjabloon, maar met brandewijn als basisdrank.
Historisch gezien is dat logisch. De French 75 is een Franse drank met een Franse naam, geserveerd in Frankrijk tijdens een in Frankrijk uitgevochten oorlog. De basisdrank die een Franse barman in 1915 zou hebben gebruikt, was cognac, niet gin (gin was vooral een Britse en Nederlandse drank). Het wisselen van de basis van cognac naar gin zou later zijn gebeurd, mogelijk via Anglo-Amerikaanse aanpassing.
Het Savoy Cocktail Book uit 1930 van Harry Craddock schrijft gin voor (en is de invloedrijkste vroege bron voor de gin-versie). Maar Craddock werkte in Londen in de Savoy, waar gin de dominante cocktaildrank was. De verschuiving van cognac naar gin in het recept gebeurde waarschijnlijk toen de cocktail van continentaal Europa naar Anglo-Amerikaanse bars trok.
Het probleem met dit verhaal: het is historisch verdedigbaar maar uit de mode. Moderne drinkers verwachten dat een French 75 met gin wordt gemaakt. Een French 75 bestellen in de meeste bars ter wereld levert de gin-versie op. De cognacversie, als je erom vraagt, heet soms een “French 76” of wordt simpelweg “met brandewijn” gespecificeerd - al is die naamgeving niet gestandaardiseerd.
Wat we werkelijk weten
Drie claims, drie plausibele verhalen, geen doorslaggevend bewijs. Wat de historische bronnen wél steunen:
-
Een cocktail genaamd “75” bestond in 1922 (in druk bij Vermeire). De drank was waarschijnlijk ouder, mogelijk enkele jaren.
-
De naam verwijst naar het Franse 75mm-kanon. De Soixante-Quinze was tijdens WO I beroemd genoeg om verschillende dranken naar te vernoemen. De verwijzing “slaat als een 75” duikt in meerdere gelijktijdige bronnen op.
-
Zowel gin- als cognacversies bestonden in de jaren twintig. Welke eerst kwam, is uit de historische bronnen werkelijk onduidelijk.
-
De gin-versie werd dominant na 1930, vooral via het Savoy Cocktail Book en de latere invloed van de Londense en Amerikaanse cocktailcultuur.
-
De specifieke associatie van de drank met Parijs en Harry’s New York Bar is deels marketing. De bar profiteerde van het claimen van de oorsprong, maar de drank circuleerde in de periode 1915-1922 waarschijnlijk op meerdere plekken.
De eerlijke samenvatting: niemand vond de French 75 op één specifiek moment uit. Hij ontstond uit een traditie van champagnecocktails (die de hele 19e eeuw bestond), kreeg een gedenkwaardige oorlogsnaam en standaardiseerde geleidelijk tot de gin-versie tegen de jaren dertig. Het verhaal van Harry’s New York Bar is een nuttige mythe - het geeft de drank een romantische achtergrond - maar het is niet de historische waarheid.
Hoe je thuis een goede French 75 maakt
De drank is op twee specifieke manieren onverbiddelijk: goedkope champagne verpest hem, en te lang schudden van de basis levert een slappe, te verdunde cocktail op. Praktische richtlijnen:
De gin. Een klassieke London Dry werkt het best. Tanqueray, Beefeater, Plymouth of Sipsmith zijn allemaal goed. Vermijd hedendaagse gins met sterke botanische handtekeningen (Hendrick’s, Gin Mare, Roku) - die vechten tegen de champagne in plaats van haar aan te vullen. Het gaat om een schone basisdrank die de citroen en champagne de leiding laat nemen.
De citroen. Altijd vers, nooit uit een fles. Citroensap oxideert snel - pers het binnen twee uur voor gebruik. Het zuurgehalte doet ertoe: een vermoeide of onrijpe citroen levert een flauwe drank op.
De siroop. Eenvoudige 1:1 suiker en water, gemaakt door basterdsuiker in warm water op te lossen. Gebruik geen kristalsuiker die je rechtstreeks in de drank gooit - die lost niet op in koude vloeistof en je krijgt bezinksel.
De champagne. Hier staat of valt de drank. Gebruik een echte droge champagne (Brut of Extra Brut) of een goede droge mousserende wijn. Prosecco kan, maar is iets zoeter, wat de drank uit balans kan brengen. Cava is goed. Goedkope supermarktprosecco niet. Verspil geen Grand Cru-champagne hieraan - een middenklasse Brut (20 tot 30 pond per fles) is de juiste plek.
De flûte. Gebruik een echte champagneflûte, bij voorkeur gekoeld. Een coupe wordt soms gebruikt maar levert een minder aromatische drank op. De flûte concentreert de belletjes en het citrusaroma bij de rand.
De methode. Schud gin, citroen en siroop 8-10 seconden met ruim ijs. Zeef in de gekoelde flûte. Vul langzaam aan met de champagne - schenk in twee keer als dat nodig is om overlopend schuim te voorkomen. Knijp de citroenschil boven de drank uit om de oliën vrij te maken en laat die erin vallen.
De verhoudingen om te overwegen. De klassieke ratio (2:1:1 gin op citroen op siroop, aangevuld met champagne) is in balans maar aan de zoetere kant. Moderne bars duwen de gin vaak hoger en de siroop lager voor een drogere drank: 45 ml gin, 15 ml citroen, 7-8 ml siroop is een gangbare hedendaagse specificatie. Probeer beide en kies wat je prefereert.
Variaties die het kennen waard zijn
De cognacversie (soms French 76 of French 75 Brandy genoemd). Vervang de gin door VS- of VSOP-cognac. Iets rijker, herfstiger van karakter. Een keer het proberen waard als je een fatsoenlijke cognac in huis hebt.
De French 75 royale. Vervang de champagne door een zoetere mousserende wijn en voeg een scheutje Chambord (zwartebessenlikeur) toe. Dit is een hotelbarvariatie die sommigen te zoet vinden maar anderen waarderen.
De aperitiefvariant. Vervang een deel van de gin door Lillet Blanc (of zelfs Cocchi Americano), ongeveer 50/50. Het resultaat is een zachtere, meer wijnachtige drank die goed voor het eten past.
De suikerarme versie. Voor wie het klassieke recept te zoet vindt: breng de siroop terug naar 5 ml en verhoog de citroen naar 20 ml. De drank wordt droger en zuurder - dichter bij een champagne sour.
Het eerlijke oordeel
De French 75 is een van de grote cocktails - werkelijk. De combinatie van gin, citrus en champagne is meer dan de som der delen. Hij is feestelijk zonder flauw te zijn, verfijnd zonder bekakt, en toegankelijk genoeg dat iedereen thuis een fatsoenlijke versie kan maken met redelijke ingrediënten.
Het oorsprongsdebat is interessante trivia maar verandert de drank niet. Of MacElhone hem nu in 1915 uitvond, of hij uit oudere champagnecocktailtradities ontstond, of hij begon als een cognacdrank voordat hij naar gin verschoof - in je glas is het dezelfde prachtige mousserende cocktail. De geschiedenis is het kennen waard omdat ze diepte toevoegt, maar de cocktail staat op eigen merites, wat er ook gebeurd is.
Maak er vanavond een. Gebruik fatsoenlijke gin, een goede citroen en een respectabele fles champagne. De eerste slok verklaart waarom deze drank honderd jaar cocktailmode heeft overleefd en nog overal wordt geserveerd.
Ook de moeite waard
De White Lady: de elegante gin sour die op elke kaart hoort
De White Lady is de sour van gin, sinaasappellikeur en citroen die een zekere elegantie definieerde. Het recept, de eiwitkwestie en de balans.
De Aviation: een cocktail die verdween en anders terugkwam
Gin, maraschino, citroen en viooltje. De pre-Drooglegging-cocktail die verdween en terugkwam met een ontbrekend ingrediënt. Nu op twee manieren gemaakt.
De Gimlet: een matrozencocktail en de limoencordial-discussie
Gin, limoencordial, geen ijs in het origineel. De Royal Navy-cocktail die twee eeuwen overleefde en moderne barmannen nu verdeelt over verse limoen.