Cocktails USA
De Aviation: een cocktail die verdween en anders terugkwam
Gin, maraschino, citroen en viooltje. De pre-Drooglegging-cocktail die verdween en terugkwam met een ontbrekend ingrediënt. Nu op twee manieren gemaakt.
De Aviation is een Amerikaanse cocktail van vóór de Drooglegging die in wezen vijftig jaar lang dood was en anders terugkwam dan hij vertrok. Het oorspronkelijke recept, in 1916 gepubliceerd door de New Yorkse bartender Hugo Ensslin, vroeg om gin, citroensap, maraschinolikeur en crème de violette (een likeur op viooltjessmaak). Toen de cocktailheropleving de Aviation in de jaren negentig herontdekte, was crème de violette praktisch onverkrijgbaar op de Amerikaanse markt. Bartenders maakten het drankje zonder - en het aangepaste recept (gin, citroen, maraschino) werd de hedendaagse standaard. De vraag of je de viooltjeslikeur moet toevoegen, en welke, is nu een van de echte discussies in het serieuze cocktailvak. Dit is een gids over beide versies, de verschillen en welke eigenlijk beter is.
Het origineel - het recept van Hugo Ensslin uit 1916
De Aviation werd voor het eerst gepubliceerd in Recipes for Mixed Drinks, een cocktailhandleiding geschreven door de New Yorkse bartender Hugo Ensslin in 1916. Ensslin was hoofdbartender in het Wallick Hotel in Manhattan, en zijn boek is een van de belangrijkste cocktailreferenties van vóór de Drooglegging. Het recept:
- 1/3 citroensap
- 2/3 El Bart gin (een inmiddels uitgestorven Amerikaans ginmerk)
- 2 scheutjes maraschinolikeur
- 2 scheutjes crème de violette
- Geschud, gezeefd in een coupe
Gemoderniseerd naar maten:
- 60 ml gin
- 15 ml vers citroensap
- 7-8 ml maraschinolikeur (Luxardo is standaard)
- 2-3 scheutjes crème de violette
- Geschud met ijs, gezeefd in een gekoelde coupe
- Garnituur: een maraschinokers (Luxardo, niet de felrode Amerikaanse variant)
Het karakter van het drankje: een bleke violetblauwe kleur van de crème de violette, citrusgedreven, met de maraschino die een kenmerkende kers-amandeltoon bijdraagt en het viooltje dat bloemige complexiteit toevoegt. De naam “Aviation” verwijst naar de lichte hemelsblauwe kleur van de cocktail, die beelden van de vroege 20e-eeuwse luchtvaart opriep.
In Ensslins tijd was de Aviation een populaire aperitief in de hotelbars van New York. Hij overleefde de eerste jaren van de Drooglegging (1920-1933) alleen in naam, omdat de benodigde ingrediënten moeilijk te verkrijgen werden. Crème de violette in het bijzonder verdween tijdens en na de Drooglegging vrijwel volledig uit de Amerikaanse toeleveringsketen.
De Savoy-herziening van 1930 - de cocktail verliest zijn viooltje
The Savoy Cocktail Book, samengesteld door Harry Craddock in het Savoy Hotel in Londen en gepubliceerd in 1930, bevatte een Aviation-recept - maar zonder crème de violette. Craddocks versie:
- 2/3 gin
- 1/3 citroensap
- 2 scheutjes maraschino
Geen viooltjeslikeur. Dat was ofwel een bewuste vereenvoudiging ofwel een weerspiegeling van het feit dat crème de violette in het Londen van 1930 onverkrijgbaar was. Wat de reden ook was, The Savoy Cocktail Book was een van de invloedrijkste cocktailreferenties van het midden van de 20e eeuw, en Craddocks versie werd decennialang de standaard.
Door de donkere jaren van het cocktailvak (ruwweg 1940 tot 1990) werd de Aviation vrijwel nergens gemaakt. Als hij al verscheen, was het bijna altijd Craddocks versie met drie ingrediënten. Crème de violette was tegen het midden van de 20e eeuw in wezen van de internationale sterkedrankmarkt verdwenen en overleefde alleen als een obscure Franse streeklikeur.
De cocktailheropleving - herontdekking en reconstructie
Toen de cocktailheropleving in de jaren negentig begon, stuitten bartenders die de Aviation herontdekten op een praktisch probleem: crème de violette was praktisch onverkrijgbaar. De receptenboeken waar ze mee werkten (Savoy, Old Mr. Boston en soortgelijke naslagwerken uit het midden van de eeuw) toonden Craddocks versie met drie ingrediënten. Het historisch onderzoek dat Ensslins origineel met vier ingrediënten aantoonde, was tot later niet breed bekend.
Het resultaat: de Aviation werd door de jaren negentig en 2000 heen opnieuw op cocktailkaarten geïntroduceerd als een drankje met drie ingrediënten. Het werd een van de kenmerkende gindrankjes van de cocktailheropleving - elegant, citrusgedreven, met de maraschino die een kenmerkend kers-amandelkarakter gaf.
Toen begon in 2007 de Oostenrijkse likeurproducent Rothman & Winter een hoogwaardige crème de violette naar de Amerikaanse markt te importeren, specifiek om in te spelen op de groeiende vraag van de cocktailheropleving. Tegen 2009-2010 was crème de violette weer verkrijgbaar in serieuze cocktailbars. Het historisch onderzoek had het ook ingehaald - bartenders wisten nu dat Ensslins originele recept viooltje bevatte, en de vraag werd: gaan we terug naar de versie met vier ingrediënten, of blijven we bij Craddocks interpretatie met drie?
De discussie loopt sindsdien door.
De twee hedendaagse versies
De Ensslin- / “historische” Aviation:
- 60 ml gin (Plymouth of Tanqueray)
- 15 ml vers citroensap
- 7-8 ml Luxardo maraschino
- 5-7 ml Rothman & Winter crème de violette
- Geschud, gezeefd in een gekoelde coupe
- Luxardo-kers als garnituur
Het drankje is bleek violetblauw (de kleur waar de naam naar verwijst), met zowel het kers-amandelkarakter van de maraschino als de bloemige viooltjestoon. Het recept is complexer dan de versie met drie ingrediënten en levert een onderscheidender drankje op. Dit is wat serieuze cocktailbars die zich aan historische nauwkeurigheid wijden, serveren.
De Craddock- / “moderne” Aviation:
- 60 ml gin
- 15 ml vers citroensap
- 8-10 ml maraschinolikeur
- Geschud, gezeefd in een gekoelde coupe
- Citroenschilletje of kers als garnituur
Het drankje is bleekgeel (geen viooltje), citrusgedreven met maraschino als dominant secundair karakter. Het recept is eenvoudiger en levert een strakker, meer gefocust drankje op. Dit is wat de meeste gewone cocktailbars serveren wanneer “Aviation” op de kaart staat.
Wat is het werkelijke verschil
Beide versies naast elkaar proberen legt echte verschillen bloot:
Visueel: De Ensslin-versie is bleek violetblauw (soms meer lavendel dan blauw). De Craddock-versie is bleekgeel tot helder. Het kleurverschil doet ertoe - “Aviation” als naam slaat alleen op de Ensslin-versie.
Aroma: De Ensslin heeft een duidelijke bloemige toon van het viooltje die de Craddock mist. Het maraschino-aroma is dominanter in de Craddock-versie.
Smaak: De Ensslin is complexer maar iets drukker - kers-amandel van de maraschino, viooltje, citrus en de botanicals van de gin strijden allemaal om aandacht. De Craddock is eenvoudiger en gefocuster, met maraschino die de gin duidelijk ondersteunt.
Balans: De Ensslin is moeilijker om goed te maken omdat crème de violette snel kan gaan domineren als je er te veel van gebruikt. Zelfs een half theelepeltje te veel en het drankje begint naar hoestsiroop te smaken. De Craddock is vergevingsgezinder - het is lastiger te verpesten.
Drinkbaarheid: Persoonlijke voorkeur. Sommige drinkers vinden de Ensslin interessanter en historisch authentieker; anderen vinden het viooltjeskarakter wee. De Craddock is universeler toegankelijk maar minder onderscheidend.
Praktische aanwijzingen voor het maken
De gin. Gebruik een jeneverbesgedreven London Dry. Plymouth is de klassieke keuze en waarschijnlijk de beste - de lichte zoetheid en het ronde karakter werken goed met zowel maraschino als viooltje. Tanqueray, Beefeater of Sipsmith zijn allemaal goede alternatieven. Vermijd hedendaagse bloemige gins (Hendrick’s, Roku) - hun botanische karakter werkt de maraschino en het viooltje tegen in plaats van ze te ondersteunen.
De maraschino. Gebruik Luxardo. Er bestaan andere maraschino’s (Maraska uit Kroatië, Lazzaroni uit Italië) en sommige zijn goed, maar Luxardo is de gevestigde referentie en geeft de meest consistente resultaten. Marasca-kersmaraschino is het enige type dat gebruikt zou moeten worden - ondanks de naamsverwarring is dit NIET hetzelfde als de rode maraschinokersen uit potjes (die zijn felrood, kunstmatig gearomatiseerd en hebben niets te maken met de werkelijke likeur).
De crème de violette. Gebruik Rothman & Winter of Giffard. Rothman & Winter is in de VS breder verkrijgbaar; Giffard is het Franse alternatief. Vermijd Crème Yvette (een Amerikaans product dat vergelijkbaar maar duidelijk anders is en historisch in andere cocktails als de Blue Moon werd gebruikt). Gebruik spaarzaam - 5-7 ml is ruim voldoende. Te veel en het drankje smaakt naar parfum.
De citroen. Altijd vers sap. Citroensap uit een fles verpest het drankje.
Het garnituur. Een Luxardo-kers is klassiek. Een citroenschilletje (uitgeknepen en erin gelegd) werkt ook. Een rode maraschinokers uit een potje - het soort dat voor ijscoupes wordt verkocht - is fout; het is een volledig ander product dat niets met echte maraschinolikeur te maken heeft.
Varianten die het kennen waard zijn
Blue Moon Cocktail. Vervang de maraschino door viooltje (gin, citroen, crème de violette). Een apart drankje, geen echte Aviation. Zoeter, bloemiger, minder complex.
De “Aviation” zoals geserveerd bij Death & Co (NYC). De invloedrijke New Yorkse cocktailbar Death & Co populariseerde een licht aangepaste versie: meer viooltje dan Ensslins origineel, minder maraschino. Concreet: 60 ml gin, 15 ml citroen, 5 ml maraschino, 7 ml crème de violette. Levert een meer viooltjesgedreven drankje op dat sommigen als de moderne referentie beschouwen.
De “Pre-Pro Aviation.” Sommige cocktailhistorici betogen dat Ensslins oorspronkelijke “scheutjes” moeten worden geïnterpreteerd als grotere hoeveelheden dan moderne bartenders gebruiken - het drankje kan oorspronkelijk meer viooltjesgedreven zijn geweest dan zelfs de hedendaagse historische versie suggereert. Zeker weten kan niemand.
Het eerlijke oordeel
De Aviation is een van de werkelijk meest betwiste cocktails in de klassieke canon. Beide versies hebben legitieme aanspraken op authenticiteit:
- De Ensslin-versie is het originele recept uit 1916 en is historisch verdedigbaar
- De Craddock-versie is de breder gedocumenteerde versie van halverwege de eeuw en is wat de donkere jaren overleefde
Het pleidooi voor de Ensslin: hij is onderscheidender, complexer, beter herkenbaar als “de cocktail die Aviation heet” (de kleur klopt), en weerspiegelt de bedoeling van de oorspronkelijke maker. Als je crème de violette in huis hebt en het drankje thuis maakt, beloont de Ensslin-versie de moeite.
Het pleidooi voor de Craddock: hij is eenvoudiger, gefocuster, minder snel te verpesten door verkeerd afgestemde verhoudingen, en werkt goed voor iemand die niet speciaal voor dit drankje crème de violette in huis wil halen.
Voor een thuisbar is de praktische vraag of je crème de violette moet kopen. Rothman & Winter kost doorgaans 20 tot 25 pond in het VK, 25 tot 30 dollar in de VS. Het wordt vrijwel uitsluitend gebruikt in de Aviation en de Blue Moon - twee cocktails die je zelden terloops maakt. Ben je een cocktailliefhebber die historische nauwkeurigheid waardeert, dan verdient de fles zijn plek. Maak je af en toe cocktails voor gasten, dan kun je het overslaan en de Craddock-versie maken.
Bestel bij een barbezoek een Aviation in een serieuze cocktailbar en vraag welke versie ze maken. Het antwoord zegt iets over hoe serieus de bar de cocktailgeschiedenis neemt. De beste bars hebben crème de violette en maken de Ensslin-versie. Gewone bars maken de Craddock-versie, soms zonder te beseffen dat er een vierde ingrediënt is weggelaten.
Hoe dan ook, de Aviation is een drankje dat het kennen waard is. De combinatie van gin, citroen, maraschino (en optioneel viooltje) is werkelijk elegant - een van de meest verfijnde cocktails in de Amerikaanse canon van vóór de Drooglegging. Maak hem thuis, proef beide versies en vorm je eigen mening over welke het drankje beter vertegenwoordigt.
Ook de moeite waard
De White Lady: de elegante gin sour die op elke kaart hoort
De White Lady is de sour van gin, sinaasappellikeur en citroen die een zekere elegantie definieerde. Het recept, de eiwitkwestie en de balans.
De Gimlet: een matrozencocktail en de limoencordial-discussie
Gin, limoencordial, geen ijs in het origineel. De Royal Navy-cocktail die twee eeuwen overleefde en moderne barmannen nu verdeelt over verse limoen.
De Martini: wet, dry en de reverse die bijna verdween
De eenvoudigste cocktail ter wereld is de lastigste om te bespreken. Drie verhoudingen, wat elk met de drank doet, en waar bartenders het meest over twisten.